Enerjiye yüzde 30 zam kapıda
Enerjide zamsız yılların sonuna gelindi. Beş yıldır ertelenen fiyat ayarlamaları enerji KİT’lerini batma
noktasına getirdi.
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, 2010 yılının ilk çeyreğinde enerji borçlarını temizleme kararını aldı.
Bu amaçla öncelikle enerji KİT’lerinin birbirlerine olan borçları belirlenecek. Karşılıklı borçlar
düşülecek yani mahsuplaşılacak. Kalan borç Hazine’ye zarar yazılacak. Hazine’ye devir edilecek zarar
rakamının 20 milyar TL olduğu ve gerekli zam oranının yüzde 30’u bulacağı hesaplanıyor. Zamlara
gelecek yıl başlanması gerektiğine dikkat çeken yetkililer, “Bunu ya biz yapacağız ya da bizden sonraki
yönetim yapacak. Ama bunu tüketici mutlaka ödemek zorunda kalacak” görüşünde. Bürokratlar, 2010’da
dünya genelinde de enerji fiyatlarının artacağını belirterek, gelecek yıl indirim olmayacağı sinyalini
verdiler.
Keşke önce yapılsaydı
Bakanlık bürokratları, zamsız geçen 2003-2008 döneminde her yıl için ortalama yüzde 5.5-6 oranında
zam ihtiyacı olduğunu belirterek, “Bu zamlar o dönemde yapılsaydı biriken borç olmazdı” diye
konuştular. 20 milyar TL’lik borcun 12 milyar TL’si alacaklardan kaynaklanırken, 8 milyar TL’si
yapılmayan zamlardan dolayı ortaya çıkan borçlanma ihtiyacının faturası. Enerji bürokratları, bu
konunun 2010 yılının ilk çeyreğinde çözüme kavuşturalacağını belirterek, bu yükün tarımsal sulama,
tüketici ve sanayici kesimlerinden hangisine ne oranda yansıtılacağı üzerinde durulduğuna dikkat
çektiler. Yani 2010 yılından itibaren başlayacak olan elektrik zamları, her kesime farklı oranlarda
yansıtılacak. Bakanlık bürokratları, geçmiş dönemde maliyet bazlı fiyatlandırmaya göre tüketici
fiyatlarının belirlenmiş olması nedeniyle, BOTAŞ’ın nakit akışının zora girdiğine dikkat çektiler ve
BOTAŞ’a Özelleştirme Fonu’ndan para aktarıldığını vurguladılar.
Hürriyet / Ekonomi / 22.12.2009
20 milyar liralık elektrik faturası
Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı, elektrikte 5 yıl boyunca yapılmayan zamlar nedeniyle biriken enerji
KİT'lerinin borç sarmalını artık yönetemez hale geldi. 20 milyar TL'yi bulan fatura için düğmeye basan
bakanlık 2010 yılının ilk çeyreğinde borç sarmalını temizleyecek tahkim yasa tasarısını Meclis
gündemine taşımayı planlıyor. Bununla birlikte yıllara yayılacak zamlarla 20 milyar TL, vatandaşın
cebinden çıkacak.
Zamlara gelecek yıl başlanması gerektiğine dikkat çeken bir yetkili, "Bunu ya biz yapacağız ya da bizden
sonraki yönetim yapacak. Ama bunu tüketici mutlaka ödemek zorunda kalacak" diye konuştu.
Bürokratlar, 2010'da dünya genelinde de enerji fiyatlarında artış olacağını belirterek gelecek yıl indirim
olmayacağının sinyalini verdiler.
Yıllık yüzde 6'lık zam kurtarırdı
Enerji KİT'lerinin borçlarının temizlenmesi amacıyla öncelikle, birbirinden olan alacakları için
mahsuplaşmaya gidilecek ve böylece alacaklar ve borçlar netleştirilmiş olacak. Daha sonrasında kalan
miktar Hazine'ye devredilecek ve böylece kâğıt üzerinde KİT'lerin bilançolarından bu borçlar ve
alacaklar kalkmış olacak. Ancak bu zarar vatandaşa yapılacak zam olarak yansıtılacak.
Referans'a bilgi veren bakanlık bürokratları, zamsız geçen 2003-2008 döneminde her yıl için ortalama
yüzde 5,5-6 oranında zam ihtiyacı olduğunu belirterek "Zamlar o dönem yapılsaydı şimdi biriken borç
olmazdı" dedi. 20 milyar TL'lik borcun 12 milyar TL'si enerji KİT'lerinin birbirinden olan alacağından
kaynaklanıyor.
8 milyar lirası zamsızlık faturası
Kamunun elektrik dağıtım şirketi TEDAŞ, elektrik satın aldığı ticaret şirketi TETAŞ ile üretim şirketi
EÜAŞ'a gerekli ödemelerini eksiksiz yapamıyor. EÜAŞ da kasasına yeterli para girmeyince, BOTAŞ'tan
elektrik üretim amaçlı aldığı doğalgazın parasını ödemekte sıkıntı çekiyor. Bu nedenle borç sarmalı,
zincirleme olarak artıyor.
20 milyar TL'nin 8 milyar TL'si ise yapılmayan zamlar sonucu ortaya çıkan borçlanma faturası. Enerji
bürokratları, bu konunun 2010'un ilk çeyreğinde çözüme kavuşturulacağını belirterek bu yükün tarımsal
sulama, tüketici ve sanayici kesimlerinden hangisine ne oranda yansıtılacağı üzerinde durulduğuna dikkat
çekti. 2010'dan itibaren başlayacak olan elektrik zamları, her kesime farklı oranda yansıtılacak.
Erdemir parası BOTAŞ'a gitti
Bakanlık bürokratları, geçmiş dönemde maliyet bazlı fiyatlandırmaya göre tüketici fiyatlarının
ayarlanmamış olması nedeniyle özellikle BOTAŞ'ın nakit akışının zora girdiğine dikkat çekerek bu
dönemde Özelleştirme Fonu'ndan para aktarıldığını vurguladı. Bakanlık bürokratları, bu yöntemin yanlış
olduğuna da dikkat çekerek "Sadece 2008 senesinde 2.5 milyar dolar yani bir Erdemir parası BOTAŞ'a
aktarıldı" diye sitem etti. Bu dönemde kamunun elektrik dağıtım şirketi TEDAŞ'a da özelleştirme
fonundan, parçalar halinde 1 milyar TL'ye yakın para aktarıldı. Bakanlık, zarar faturasını 2010 yılından
itibaren düzenli olarak vatandaşa yansıtmayı hedefliyor. Ancak 2011 seçimleri nedeniyle maliyet bazlı
fiyatlandırma sisteminde bazı aksaklıkların yaşanabileceğinden de endişe ediliyor.
IMF MAHSUPLAŞMAYA SOĞUK BAKIYOR
IMF ile yeni bir stand-by anlaşmasının yeni yeni gündeme geldiği 2008'de de enerji KİT'leri arasında
mahsuplaşmaya gidilmesi ve borç sarmalının eninde sonunda sıfırlanması gündeme gelmişti. Ancak bu
dönemde IMF, kredi verilmesinden sonra bu sorunun çözümüne yönelik mahsuplaşmaya gidilmemesi
gerektiğini hükümete iletmişti. IMF, kullandıracağı kredi ile enerji KİT'lerinin borçlarının
temizlenmesini istememiş ve bu nedenle anlaşma için bu sorunun çözümünü şartlardan biri olarak
hükümetin önüne sunmuştu.
ENERJİDE NE SÖYLENDİ
NELER YAPILMADI
* TRT payının kaldırılması: TRT payı yüzde 3,5 oranında uygulanırken 2003'te alınan bir kararla yüzde
2'ye çekildi. Tüketicinin faturasına yansıtılan ve TRT'ye ortalama 230 milyon TL kaynak yaratan bu
kalemin tamamıyla kaldırılması uzun süre tartışılsa da hâlâ gerçekleştirilemedi.
* Özelleştirmeler: Elektrik dağıtım özelleştirmelerinin ilk etapta 2009'a kadar tamamlanması
hedeflenirken ancak bu sene gaza basılabildi. Öte yandan, üretim özelleştirmelerine ise hâlâ başlanamadı.
Bu durum özellikle elektrik üretim maliyetlerini olumsuz yönde etkiliyor.
* Kayıp-kaçak oranının azaltılması: Hükümet yüzde 21'lerde olan kayıp ve kaçak oranını aşağıya
çekmeyi hedefliyordu. Ancak özellikle Doğu'daki tahsilat sorunu nedeniyle bu konuda istenilen oranda
ilerleme sağlanamadı. Bunun yükünü ise faturasını düzenli ödeyen tüketici ödüyor.
* Aydınlatma bedelleri: Belediyelerden alacağını tahsil edemeyen TEDAŞ'ın imdadına 2008'de Elektrik
Piyasası Yasası'na konan geçici bir madde yetişti. 1 Ocak 2009-31 Aralık 2015 arasında aydınlatma
bedellerini Hazine'nin karşılaması öngörülerek geçici çözüm bulundu. Ancak gelecek belirsiz.
ELEKTRİĞE NE KADAR ZAM YAPILDI
(%)
Konut Sanayi
Ocak 2008 19,50 12,00
Temmuz 2008 21,00 22,00
Ekim 2008 9,07 9.27
Ocak 2009 1,18 -0,46
Nisan 2009 -1,58 -1,66
Ekim 2009 9,68 9,85
Referans / Haber / 22.12.2009
Elektrik şalterleri özel sektöre geçiyor
2009 yılında özellikle elektrik dağıtım ve şeker fabrikaları ihaleleriyle özelleştirmelere hız verilirken,
2010 sonuna kadar elektrik dağıtım özelleştirmelerinin büyük oranda tamamlanması öngörülüyor. Yılın
son çeyreğinde Çoruh, Osmangazi, Yeşilırmak Elektrik Dağıtım bölgeleri ile şeker fabrikalarında da
Portföy C'nin ihalesi gerçekleştirildi. 10 Kasım'da ilana çıkılan Çamlıbel, Fırat, Uludağ ve Vangölü
Elektrik Dağıtım A.Ş'nin özelleştirme ihalesinde de son teklif verme tarihi 12 Şubat 2010 olarak
belirlendi. EÜAŞ'a ait 52 adet akarsu santralinin nihai pazarlık görüşmesi için ise son teklifler 19 Şubat
2010'da alınacak.
Sabah / Ekonomi / 22.12.2009
.
.
