UYGUN AYDINLATMA TASARIMI 

Enerji tasarrufunu esas alan bir tasarımda öncelikle ilgili alandaki yüzeyler (Duvar, Tavan, Zemin) yansıtma faktörü yüksek renklerle boyanmalı veya kaplanmalıdır. Gerekli aydınlatma ilgili her bir düzey için ele alınmalıdır. Örneğin bir ofis aydınlatmasında çalışma düzlemi için 1000 lüx’lük aydın seviyesi gerekiyor ise tüm ofis 1000 lüx seviyesinde aydınlatılmamalıdır.

Alternatif Aydınlatma Çözümleri:

  • Gündüzleri dış ortamdan yeteri kadar ışık almayan iç mekanları fiber optik kablolar veya yansıtıcı borularlar taşımak suretiyle aydınlatmak.
  • Güneş enerjisinden elektrik enerjisi elde eden ve elde ettiği elektrik enerjisini depolayan; depoladığı enerjiyi de güneş ışınımının olmadığı zamanlarda aydınlatma işlevini yerine getiren güneş enerjisi sistemlerinin kullanılması
  • Enerji tasarrufunda amaç enerji girdisini azaltmak olduğundan bu enerjinin yenilebilir kaynaklarından sağlanmasıyla bu amaç gerçekleştirilebilir. Evlerin çatılarına yerleştirilecek küçük boyutlu rüzgar güneş hibrit enerji sistemleriyle acil aydınlatma için gerekli olan ihtiyaç karşılanabilir.
  • Yüksek verimli ışık kaynakları kullanmak; aydınlatma için gerekli olan ışığı etkinlik faktörü (lm/w) yüksek olan ışık kaynaklarından sağlamak aydınlatmada enerji tasarrufunun ilk şartıdır. Etkinlik faktörü yüksek olan ışık kaynakları birim güç başına daha fazla ışık akısı verir. Dolayısıyla, etkinlik faktörü olan kaynaklar kullanılarak yapılan aydınlatmada aynı aydınlık düzeyi için daha az ışık akısı verir. Dolayısıyla; etkinlik faktörü yüksek olan kaynaklar kullanılarak yapılan aydınlatmada aynı aydınlık düzeyi için daha az ışık kaynağına ihtiyaç duyulur ve daha az enerji harcanır.
  • Yüksek verimli armatür kullanmak
  • Daha az kayıplı bileşenler kullanmak; günümüzde verimli iç ve dış aydınlatmanın temel elemanlarından olan deşarj lambaları genel olarak balast, starter, ateşleyici vb. yardımcı bileşenlere ihtiyaç duyar. Bu elemanlardan özellikle sürekli devrede olan balast gibi yardımcı bileşenlerin aktif güç kaybı sistemin verimliliğini önemli ölçüde etkiler.

Aydınlatmada Enerji Tasarrufu:

Görsel performans ve konfordan ödün vermeksizin aydınlatma verimliğini artırarak enerji girdisinin azaltılmasıyla enerji tasarrufu yapılmasıdır. Bu tasarruf yanlış bilindiği üzere yetersiz aydınlatma yapılarak sağlanmaz. Çünkü yetersiz aydınlatma, her ne kadar enerji tüketimini düşürse de ilgili alanda çalışanların verimlerine negatif etkidiği için nihayetinde bir tasarruf sağlamaz. Ayrıca iş kazalarının artmasına neden olduğundan beklenenin tam aksine bir sonuç doğurabilir. Bu tasarruf aşağıdaki aydınlatma bileşenlerinin iyileştirilmesi ile mümkün olabilir.

  • Yüksek verimli ışık kaynakları kullanmak
  • Yüksek verimli armatürler kullanmak
  • Daha az kayıplı bileşenler kullanmak (örn: daha düşük kayıplı balast)
  • Aydınlatma kontrolü yapmak
  • Uygun aydınlatma tasarımı yapmak
  • Alternatif aydınlatma bileşenlerini kullanmak

 

Işık Kaynakları

ENKANDESAN LAMBALAR HALOJEN LAMBALAR KOMPAKT FLORESAN LAMBALAR FLORESAN LAMBALAR  LED
Etkinlik Faktörü (lm/W) 6-16 16-25 46-80 70-104 80-160
Renksel Geri Verim 100 100 75-90 70-95 65-99
Ömür (Saat) 1000 1000-4000 6000-15000 10000-40000 50000
Renk Sıcaklığı (K) 2700 2700-3500 2700-7000 2700-12000 2700-8000
Elektronik Balast Gerekli değil Genel olarak yok Gerekli veya Dahili Gerekli Gerekli
Kullanım Alanları İç Mekan/Dış Mekan İç Mekan/Dış Mekan İç Mekan İç Mekan İç mekan/Dış mekan
Dim edilme Var Var Var Var Var
Stroboskobik Etki Yok Yok Var* Var* Var*

 

* Elektronik Balastlı kullanımda bu etki görünmez.

Y.B BUHARLI LAMBALAR H.P METAL HALIDE LAMBALAR A.B SODYUM BUHARLI LAMBALAR Y.B SODYUM BUHARLI LAMBALAR LED
Etkinlik Faktörü (lm/W)  

40-60

 

72-110

 

100-192

 

88-130

 

80-160

Renksel Geri Verim 40-60 70-95 0-15 25-70 65-99
Ömür (Saat) 15000-24000 6000-20000 16000-20000 160000-32000 500000
Renk Sıcaklığı (K) 32000-4200 3000-7000 2000-3000 2700-8000
Elektronik Balast Gerekli Gerekli Gerekli Gerekli Gerekli
Kullanım Alanları
İç-Dış Mekan İç-Dış Mekan Dış Mekan İç-Dış Mekan İç-Dış Mekan
Dim edilme YOK VAR YOK VAR VAR
Stroboskobik Etki VAR YOK VAR YOK YOK

 

LED Aydınlatma Armatürü Teknik Şartnamesi Nasıl Hazırlanır?

  • Şartname yazarken öncelikle toplam lümen değeri Bu lümen değeri bir güç üst sınırı ile birlikte verilebilir. Ancak alt sınır belirtmek, en az şu watt güçte olacak demek gereksizdir. Çünkü armatürün sahip olacağı ışık miktarı lümen değeri ile belirtilmiştir. Ne kadar az şebeke gücü ile bu ışık değeri yakalanırsa o kadar iyidir. Lümen değerinin ve ışık dağılımının gösterileceği fotometrik ölçüm raporu kesinlikle talep edilmelidir.
  • LED’in etkinlik faktörünün(lm/W)de şartnamede yer alması gereksizdir.Çünkü; azami güç sınırı ve toplam lümen değeriyle etkinlik faktörü zaten işaret edilmiştir. Tasarımcı optik kayıplar ve sürücü kayıplarıyla kendi hesabını yapar ve şartnameye uygun ürünü hazırlar.
  • Ölçü konusunda biraz esnek olmakta fayda var. Yani verilen ölçünün yanında %5, %10, %15 gibi artı eksi pay verilebilir. Soğutucu gövdenin yapısı, kanat sayısı vs. gibi konular tasarımcıya bırakılmalıdır. Burada soğutma performansıyla ilgili bir sorgulama yapılacaksa LED’in jonksiyon sıcaklığının ulaşacağı azami değer
  • LED sayısı konusunda kesinlikle bir sınırlama yapılmamalıdır. Tasarımcı şartnamede belirtilecek lümen, güç ve ışık dağılımını sağladıktan sonra tek kontrol edilmesi gereken LED’in sürüş akımının datasheet üzerinde belirtilen sınırlar dahilinde olup olmadığıdır.
  • Sabit akım sürücü kullanılacağı belirtilmeli ancak akım değeri üreticiye bırakılmalıdır. Çünkü bu değer LED’e, bağlantı türüne ve tasarıma göre değişebilir.
  • Ürün ömrünün kontrolü için LED’in LM-80 raporu istenmeli; LED başına düşen sürüş akımının ve sıcaklık değerlerinin burada belirtilen sınırlar dahilinde olduğu kontrol edilmelidir.
  • Güç faktörü konusunda >0,90 şeklinde bir sınırlandırma yapılabilir.